testrapport Pro-PM houtdraaibeitels

In dit testrapport, dat door Gordon Warr voor het tijdschrift Woodturner Magazine is geschreven, worden de Pro-PM beitels van Crown vergeleken met beitels van HSS staal.

Eind jaren 80 was Crown Hand Tools een nog vrij onbekende producent van handgereedschap. Echter, binnen tien jaar is deze in Sheffield gevestigde firma tot een van de toonaangevende leveranciers op dit gebied. Crown heeft een ruim assortiment traditioneel handgereedschap in haar programma, dat nog steeds verder uitgebreid wordt, maar het zijn vooral de houtdraaibeitels die Crown haar naamsbekendheid hebben gegeven. De verscheidenheid aan modellen is erg indrukwekkend, en in haar periode van expansieve groei introduceerde Crown gemiddeld 1 nieuw model beitel per maand.

De meeste houtdraaibeitels uit haar assortiment zijn van HSS staal, klasse M2 gemaakt. Daarnaast wordt voor een kleine serie beitels nog koolstofstaal verwerkt.
Ruim 20 jaar geleden werden alle houtdraaibeitels uit koolstofstaal, ook wel bekend als gereedschapstaal, vervaardigd. Op zich is er niets mis met houtdraaibeitels van koolstofstaal, getuige de vele prachtige werkstukken die door talloze houtdraaiers met deze beitels zijn gemaakt, voordat de HSS beitels werden geïntroduceerd.
Hss staal is veel harder dan koolstofstaal, met als gevolg dat de snede van de beitel veel langer scherp blijft. Of anders gezegd, beitels van koolstofstaal kunnen net zo scherp geslepen worden als die van HSS staal, en zijn op dat moment uiterst efficient. Maar ze worden vrij snel bot, zodat ze veel vaker geslepen moeten worden dan HSS beitels.

Het staal dat Crown verwerkt, wordt van vooraanstaande staalleveranciers betrokken. Sinds kort gebruikt Crown voor een aantal beitels een staalsoort die nog betere eigenschappen heeft dan HSS M2, namelijk een hardere staalsoort die wel als Hss staal wordt aangemerkt, maar dan als super klasse. Deze beitels kunnen op dezelfde manier geslepen worden als de standaard Hss beitels, en ook wat betreft uiterlijk zie je nauwelijks een verschil.
Om een duidelijk onderscheid te maken, heeft Crown deze beitels van een zwart gebeitst handvat voorzien.

Op het moment dat dit rapport werd opgesteld, produceerde Crown een beperkte serie ronde gutsen van deze staalsoort. Inmiddels is het assortiment uitgebreid.
Na een bezoek aan haar fabriek "Excelsior Works" heb ik enkele gutsen meegenomen om deze uit te proberen. Mijn werkplaats is zo ingericht, dat ik een aantal verschillende werkzaamheden kan uitvoeren. Wanneer ik bepaalde typen gereedschap met elkaar ga vergelijken, baseer ik mijn conclusies op mijn ervaring in combinatie met een stukje subjectiviteit. Om tot een echt objectief oordeel te komen, zou ik een laboratorium vol met allerlei meetapparatuur nodig hebben.

Eén ding wat ik met de beitels eerst gedaan heb was slijpen, of liever gezegd herslijpen. Hoewel de beitels "klaar voor gebruik" worden afgeleverd, moest ik toch even de slijpmachine gebruiken, om er voor te zorgen dat de vorm gelijk zou zijn aan de beitels die ik anders gebruik.
Zo, en hoe presteerden deze beitels, snijden ze beter, verwijderen ze de spaanders sneller, leiden ze tot een gladder oppervlakte of merk je dat ze langer scherp blijven?
Vooral dit laatste is het geval, een direct resultaat dat je merkt en veroorzaakt wordt door de hardheid en taaiheid van het staal. Zelfs het zachste hout kan glad worden gedraaid, en bij harde housoorten met kalk merk je het effect van deze beitels nog meer. Hoe harder de staalsoort, des te langer de standtijd, hierbij aangemerkt dat door het hardingsproces het staal niet bros mag worden.

Ik probeerde deze beitels uit op verschillende werkstukken en diverse houtsoorten, en moet zeggen dat ze aan mijn verwachtingen voldeden. Het is echter moeilijk de prestaties van deze beitels t.o.v. beitels van M2 staal te meten, maar zeker is dat je ze minder vaak hoeft te slijpen. Dit betekent dat je efficienter snijdend kunt blijven draaien.
Elke beitel, van welke staalsoort dan ook, kun je scherp maken, maar het proces van bot worden begint, zodra je gaat verspanen. En het is juist dit proces dat bepaald hoe lang je een beitel effectief kunt gebruiken.

Petje af voor Crown Hand Tools. Ze hebben een uitstekende staalsoort gevonden, en weten daar kwalitatief hoogwaardige houtdraaibeitels van te maken. Mijn inschatting is dat de standtijd minimaal drie keer hoger ligt dan die van beitels die van HSS M2 staal gemaakt zijn. Dit betekent minder slijpen, dus tijdbesparing en een langere levensduur van de beitel. Dus zijn deze beitels erg rendabel.

testrapport, original English version