netsuke of japanse gordelknoop



Een netsuke lijkt wel een klein beetje op een beeldje, maar dat is het niet. Het is namelijk een knoop, en om precies te zijn een Japanse gordelknoop.
Vroeger droegen de Japanse mannen geen westerse kleding, maar een kimono. Een kimono is een losse mantel met wijde mouwen die met een gordel, dus een soort riem, de obi, wordt dichtgebonden.
Omdat een kimono geen zakken heeft, werden de persoonlijke bezittingen die meegenomen moesten worden, zoals een zakje of doosje voor je eetstokjes, sleutels, schrijfgerei, thee en kruiden, pijp en tabak en noem maar op, aan deze riem gehangen.
De voorwerpen maakte men aan koordjes vast die achter de riem, de obi, werden doorgehaald. Aan het bovenste uiteinde van een koordje werd dan, in plaats van een dikke knoop te leggen, deze gordelknoop bevestigd, zodat het koordje niet naar beneden kon wegglijden.

Vanaf de 17e eeuw werden de netsukes steeds fraaier en werd het maken er van zelfs een ambacht. Je komt allerlei vormen in verschillende materialen tegen, soms van hout, pitten, been of visbeen, soms van kostbare materialen zoals ivoor of (half)edelsteen.
De verscheidenheid aan vormen is erg groot, en zijn vaak prachtige voorstellingen van mensen, dieren, tekenen uit de dierenriem, geboortejaar, beroep, mythologische figuren, miniatuurtafereeltjes van bijvoorbeeld een komische gebeurtenis en soms hebben ze een erotisch tintje.

Nu hebben deze gordelknopen eigenlijk geen praktische waarde meer, de Japanse mannen lopen niet meer in een kimono rond omgord met de obi, en zijn het vooral in Europa en Amerika verzamelobjecten geworden.
Ze worden eigenlijk alleen nog gemaakt voor kunstliefhebbers en als souvenirs.

Maar je ziet ook dat de belangstelling om zelf een Japanse gordelknoop te leren en te kunnen maken groeiende is. Het is een leuke en ook zeer boeiende creativiteit, en ook kunstliefhebbers tonen interesse voor hedendaagse creaties. Op de volgende pagina is meer informatie te vinden over het maken van een netsuke.